Tiroid hastalıkları

01Tiroid Hastalıkları

Tiroid Hastalığı Nedir?

Tiroid hastalığı, tiroid bezinin vücudun ihtiyaç duyduğu miktarda hormon üretememesi sonucu ortaya çıkan hastalıkların genel adıdır. Her yaşta görülebilir.

Tiroid bezi, boynun ön kısmında yer alan kelebek şeklinde küçük bir organdır. Vücudun hormon sisteminin (endokrin sistem) önemli bir parçasıdır ve T3 (Triiyodotironin) ile T4 (Tiroksin) hormonlarını salgılar.

Bu hormonlar;

• Metabolizma hızını düzenler.
• Vücut ısısını kontrol eder.
• Kalp atım hızını etkiler.
• Enerji kullanımını düzenler.
• Büyüme ve gelişmeye katkı sağlar.

Tiroid bezinin normal çalışmaması, vücudun birçok organ ve sistemini etkileyebilir.

Tiroid Hastalıklarının Türleri

Tiroid hastalıkları temel olarak iki gruba ayrılır:

• Hipotiroidi (Tiroid bezinin yavaş çalışması)
• Hipertiroidi (Tiroid bezinin fazla çalışması)

Her iki duruma da farklı hastalıklar neden olabilir.

Hipotiroidiye Neden Olan Hastalıklar

Hashimoto Hastalığı

Bağışıklık sisteminin tiroid bezine saldırdığı kronik bir otoimmün hastalıktır.

Dünyada hipotiroidinin en sık nedenlerinden biridir.

İyot Eksikliği

Tiroid hormonlarının üretilebilmesi için iyot gereklidir.

Yetersiz iyot alımı;

• Hipotiroidiye
• Guatr (tiroid bezinde büyüme)

gelişmesine neden olabilir.

Doğuştan Hipotiroidi

Bazı bebeklerde tiroid bezi doğuştan hiç gelişmemiş veya yeterince çalışmıyor olabilir.

Erken tanı ve tedavi edilmezse büyüme ve zeka gelişimini olumsuz etkileyebilir.

Hipertiroidiye Neden Olan Hastalıklar

Graves Hastalığı

Bağışıklık sisteminin tiroid bezini aşırı çalıştırdığı otoimmün bir hastalıktır.

Hipertiroidinin en sık nedenidir.

Tiroid Nodülleri

Tiroid bezinde oluşan bazı nodüller normalden fazla hormon üretebilir ve hipertiroidiye yol açabilir.

Aşırı İyot Alımı

Vücuda gereğinden fazla iyot alınması, tiroid bezinin fazla hormon üretmesine neden olabilir.

Bu durum özellikle bazı ilaçların (örneğin amiodaron) kullanımı sırasında görülebilir.

Hem Hipotiroidi Hem Hipertiroidiye Neden Olabilen Hastalıklar

Tiroidit

Tiroid bezinin iltihaplanmasıdır.

Hastalığın başlangıcında geçici hipertiroidi görülürken, ilerleyen dönemde geçici veya kalıcı hipotiroidi gelişebilir.

Doğum Sonrası Tiroiditi

Doğumdan sonraki ilk yıl içinde görülebilen özel bir tiroid iltihabıdır.

Genellikle önce hipertiroidi, ardından hipotiroidi gelişir.

Çoğu hastada hastalık zamanla tamamen düzelir.

02Tiroid Nodülleri

Tiroid Nodülü Nedir?

Tiroid nodülleri, boynun ön kısmında bulunan tiroid bezinde gelişen kitlelerdir. Tiroid bezi; metabolizma, büyüme ve enerji kullanımını düzenleyen T3 ve T4 hormonlarını üretir.

Tiroid nodülleri oldukça yaygındır. Yaşam boyunca yetişkinlerin yaklaşık üçte ikisinde en az bir tiroid nodülü gelişebilir. Nodüllerin yaklaşık %90–95'i iyi huyludur (benign), ancak küçük bir kısmı tiroid kanseri olabilir.

Tiroid Nodülü Türleri

Tiroid nodülleri farklı yapıda olabilir:

• Kolloid nodüller: En sık görülen iyi huylu nodüllerdir.
• Foliküler adenom: İyi huylu tümörlerdir.
• Tiroid kistleri: Sıvı içeren oluşumlardır ve çoğu kanser değildir.
• Tiroid kanseri: Bazı nodüller kötü huylu olabilir. Kesin tanı için ultrason ve gerektiğinde biyopsi yapılır.

Tiroid Nodüllerinin Belirtileri

Küçük nodüller genellikle belirti vermez ve tesadüfen saptanır.

Büyük nodüller ise şu yakınmalara neden olabilir:

• Boyunda ele gelen veya görülen şişlik
• Yutma güçlüğü
• Ses kısıklığı
• Boyunda baskı veya dolgunluk hissi
• Boyun ağrısı

Nodül tiroid hormonlarını etkiliyorsa şu belirtiler görülebilir:

Hipertiroidi belirtileri

• Çarpıntı
• Kilo kaybı
• Sinirlilik
• Titreme

Hipotiroidi belirtileri

• Halsizlik
• Üşüme
• Kilo alma
• Cilt kuruluğu
• Yüzde şişlik

Tiroid Nodülü Nasıl Tanı Alır?

Tanıda ilk basamak ayrıntılı muayenedir.

Değerlendirmede kullanılan yöntemler:

• Boyun muayenesi
• Tiroid ultrasonografisi (en önemli görüntüleme yöntemi)
• Tiroid hormon testleri (TSH, T3, T4)
• Gerektiğinde bilgisayarlı tomografi (BT)
• İnce iğne aspirasyon biyopsisi (İİAB)

Ultrason, nodülün boyutu ve kanser açısından risk taşıyan özelliklerini değerlendirmede temel yöntemdir.

Tiroid Nodülünde Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?

Aşağıdaki durumlarda bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır:

• Boyunda yeni fark edilen şişlik
• Yutma veya nefes alma güçlüğü
• Ses kısıklığı
• Hızla büyüyen nodül
• Ailede tiroid kanseri öyküsü bulunması

Gerekirse hasta endokrinoloji veya tiroid cerrahisi uzmanına yönlendirilir.

Tiroid Nodülü Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi; nodülün büyüklüğüne, yapısına, hormon üretimine ve kanser riskine göre planlanır.

Tedavi seçenekleri:

• Düzenli takip
• İlaç tedavisi
• Cerrahi tedavi
• Minimal invaziv girişimler

Günümüzde uygun hastalarda;

• Etanol ablasyonu (EA) (özellikle kistik nodüllerde)
• Radyofrekans ablasyonu (RFA)
• Mikrodalga ablasyonu (MWA)

gibi ameliyatsız yöntemler de başarıyla uygulanabilmektedir.

Tiroid Nodülleri Hakkında Bilinmesi Gerekenler

• Tiroid nodülleri oldukça yaygındır.
• Nodüllerin %95'ten fazlası iyi huyludur.
• Çoğu nodül herhangi bir belirti oluşturmaz.
• Kanser şüphesi olan nodüller ultrason ve biyopsi ile değerlendirilir.
• Gerekli durumlarda cerrahi veya minimal invaziv tedaviler uygulanabilir.

03Biyopsi ve Moleküler Testler

Tiroid İnce İğne Aspirasyon Biyopsisi Nedir?

İnce iğne aspirasyon biyopsisi, tiroid nodülünden ince bir iğne yardımıyla hücre örneği alınarak mikroskop altında incelenmesini sağlayan güvenli ve basit bir işlemdir.

Tiroid nodüllerinin iyi huylu mu yoksa kötü huylu mu olduğunu belirlemede en önemli tanı yöntemidir.

Hangi Durumlarda Yapılır?

Her tiroid nodülüne biyopsi yapılmaz.

Biyopsi genellikle;

• Ultrasonografide şüpheli özellik taşıyan nodüllerde
• Büyük nodüllerde
• Kanser riski yüksek hastalarda
• Kesin tanı gerektiğinde uygulanır.

İşlem Nasıl Yapılır?

İşlem genellikle ultrason eşliğinde yapılır.

İnce bir iğne ile nodülden birkaç kez hücre örneği alınır ve patoloji laboratuvarına gönderilir.

İşlem yaklaşık 10–20 dakika sürer ve çoğu hastada anestezi gerektirmez.

İşlem Öncesinde Hazırlık

Özel bir hazırlık gerekmez.

Kan sulandırıcı ilaç kullanan hastaların işlem öncesinde doktorlarını bilgilendirmesi önemlidir.

İşlem günü normal şekilde yemek yenebilir.

İşlem Sonrası

İşlemden sonra hasta günlük yaşamına dönebilir.

Biyopsi bölgesinde;

• Hafif ağrı
• Hassasiyet
• Küçük morluk

görülebilir ve genellikle kısa sürede düzelir.

Olası Riskler

İnce iğne biyopsisi oldukça güvenlidir.

Nadir görülen riskler:

• Hafif kanama
• Enfeksiyon
• Geçici ağrı

Ultrason eşliğinde yapıldığı için çevre dokuların zarar görme riski oldukça düşüktür.

Biyopsi Sonucu Ne Zaman Çıkar?

Patoloji sonucu genellikle birkaç gün içinde hazır olur.

Sonuca göre;

• Düzenli takip,
• Tekrar biyopsi,
• Genetik testler,
• Cerrahi tedavi

gibi seçeneklerden uygun olanı planlanır.

Biyopsi Sonuçları

İnce iğne biyopsisi sonucunda nodül şu şekilde raporlanabilir:

Tanısal Yetersiz

Yeterli hücre elde edilememiştir.

Çoğu hastada biyopsi tekrarlanır.

Benign (İyi Huylu)

En sık görülen sonuçtur.

Genellikle yalnızca düzenli ultrason takibi yeterlidir.

Şüpheli / Belirsiz

Kanser olasılığı tam olarak belirlenemez.

Bu durumda;

• tekrar biyopsi,
• moleküler (genetik) testler
• veya cerrahi

önerilebilir.

Malign (Kanser)

Cerrahi tedavi planlanır.

Moleküler (Genetik) Testler

Bazı hastalarda biyopsi sonucu kesin tanı koydurmayabilir.

Bu durumlarda nodülden alınan örneklerde genetik değişiklikleri inceleyen moleküler testler uygulanabilir.

Bu testler gereksiz cerrahiyi azaltmaya ve uygun tedaviyi planlamaya yardımcı olabilir.

04Tiroid Kanseri

Tiroid Kanseri Nedir?

Tiroid kanseri, boynun ön kısmında yer alan tiroid bezindeki hücrelerin kontrolsüz çoğalması sonucu gelişen kötü huylu bir tümördür.

Tiroid bezi; metabolizmayı, kalp hızını, enerji kullanımını ve vücudun birçok fonksiyonunu düzenleyen T3 ve T4 hormonlarını, ayrıca kalsiyum dengesinde görev alan kalsitonin hormonunu üretir.

Tiroid kanseri her yaşta görülebilse de en sık 30–60 yaş arasındaki kadınlarda görülür. Çoğu hastada belirgin bir neden saptanamaz. Bazı olgularda ise ailesel geçiş söz konusu olabilir.

Tiroid Kanseri Türleri

Tiroid kanseri, mikroskop altında hücrelerin görünümüne göre sınıflandırılır.

En sık görülen tipler şunlardır:

• Papiller tiroid kanseri (en sık görülen tip)
• Foliküler tiroid kanseri
• Medüller tiroid kanseri
• Kötü diferansiye tiroid kanseri
• Anaplastik tiroid kanseri

Papiller ve foliküler tiroid kanserleri "iyi diferansiye tiroid kanserleri" olarak adlandırılır ve uygun tedaviyle çoğu hastada tamamen iyileşme sağlanabilir.

Tiroid Kanserinin Belirtileri

Tiroid kanseri çoğu zaman erken dönemde belirti vermez.

Belirti geliştiğinde şunlar görülebilir:

• Boyunda ele gelen kitle veya şişlik
• Ses kısıklığı
• Yutma güçlüğü
• Boyun ağrısı
• Boyundaki lenf bezlerinde büyüme

Çoğu hasta, tiroid nodülünün muayene sırasında veya ultrason gibi görüntüleme yöntemleriyle tesadüfen saptanması sonucu tanı alır.

Tiroid Kanseri Nasıl Tanı Alır?

Tiroid nodüllerinin büyük çoğunluğu iyi huyludur.

Kanser şüphesi bulunan nodüllerin değerlendirilmesinde şu yöntemler kullanılır:

• Fizik muayene
• Tiroid ultrasonografisi
• Tiroid hormon testleri
• İnce iğne aspirasyon biyopsisi (İİAB)
• Gerektiğinde moleküler (genetik) testler

Genellikle 1 cm'den büyük veya ultrasonografide şüpheli özellik taşıyan nodüllerde biyopsi önerilir.

Biyopsi sonucu kesin değilse bazı hastalarda cerrahi tanı gerekebilir.

Tiroid Kanseri Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi, kanserin tipi ve yaygınlığına göre planlanır.

Başlıca tedavi seçenekleri:

• Cerrahi tedavi (tiroidektomi)
• Lenf nodu cerrahisi (gerektiğinde)
• Radyoaktif iyot tedavisi
• Tiroid hormon tedavisi
• Hedefe yönelik tedaviler
• İmmünoterapi (uygun hastalarda)

Radyoterapi ve kemoterapi yalnızca seçilmiş ileri evre hastalarda uygulanır.

Tiroid Kanserinin Prognozu

Tiroid kanseri, tedavi başarısı en yüksek kanserlerden biridir.

Özellikle papiller tiroid kanserinde uygun tedavi sonrası uzun dönem sağkalım oldukça yüksektir ve hastaların büyük çoğunluğu tamamen iyileşebilir.

05Tiroid Cerrahisi

Tiroid cerrahisi aşağıdaki durumlarda uygulanabilir:

• Tiroid kanseri
• Kanser şüphesi taşıyan nodüller
• Büyük guatr
• Solunum veya yutma güçlüğüne neden olan nodüller
• İlaç tedavisine yanıt vermeyen hipertiroidi

Yapılabilecek ameliyatlar:

• Total tiroidektomi (tiroid bezinin tamamının alınması)
• Lobektomi (bir lobun çıkarılması)
• İstmusektomi (yalnızca istmusun çıkarılması)

Gerektiğinde boyun lenf nodları da ameliyat sırasında çıkarılabilir.

Tiroid Cerrahisinin Olası Riskleri

Her cerrahi işlemde olduğu gibi tiroid ameliyatlarının da bazı riskleri vardır.

Bunlar arasında:

• Geçici veya kalıcı ses kısıklığı
• Kalsiyum düşüklüğü (hipoparatiroidi)
• Kanama
• Enfeksiyon
• Boyunda hematom oluşması

Deneyimli merkezlerde bu komplikasyonların görülme oranı oldukça düşüktür.

06Graves Hastalığında Cerrahi

Graves Hastalığı Nedir?

Graves hastalığı, bağışıklık sisteminin tiroid bezini aşırı çalıştırmasına neden olan otoimmün bir hastalıktır. Tiroid bezinin fazla hormon üretmesi sonucu hipertiroidi gelişir.

Tedavide ilaç, radyoaktif iyot ve cerrahi olmak üzere üç temel seçenek bulunmaktadır.

Graves Hastalığında Ameliyat Kimlere Önerilir?

Tiroid ameliyatı (total tiroidektomi) aşağıdaki durumlarda önerilebilir:

• Orta veya ileri derecede Graves göz hastalığı bulunan kişiler
• Gebe olan veya gebelik planlayan kadınlar
• Emziren anneler
• Evinde küçük çocuk bulunan hastalar (radyasyon maruziyetinden kaçınmak isteyenler)
• Tiroid kanseri veya kanser şüphesi bulunan nodülü olan hastalar
• Büyük guatr nedeniyle yutma veya nefes alma güçlüğü yaşayanlar
• İlaç tedavisiyle hormon düzeyleri kontrol altına alınamayan hastalar
• Antitiroid ilaçlara ciddi yan etki gelişen kişiler
• Hipertiroidinin hızlı ve kalıcı olarak düzelmesini isteyen hastalar

Graves Hastalığında Cerrahinin Avantajları

Tiroid bezinin tamamına yakınının çıkarılması sayesinde:

• Hipertiroidi hızlı şekilde kontrol altına alınır.
• Antitiroid ilaçlar kesilebilir.
• Radyoaktif iyot tedavisine ihtiyaç kalmayabilir.
• Graves göz hastalığının kötüleşme riski azalır.
• Büyük guatra bağlı yutma ve nefes alma problemleri düzelir.
• Radyasyon kullanılmadan kalıcı tedavi sağlanabilir.

Ameliyat sonrasında hastalar ömür boyu tiroid hormonu kullanırlar.

Graves Hastalığında Ameliyat Öncesi Hazırlık

Ameliyat öncesinde güvenli bir cerrahi için tiroid hormonlarının mümkün olduğunca normal seviyeye getirilmesi gerekir.

Bu amaçla doktorunuz;

• Antitiroid ilaçlara devam etmenizi
• Beta bloker kullanmanızı
• Gerekirse iyot damlası (Lugol solüsyonu veya SSKI)
• Kalsiyum ve D vitamini desteği

önerebilir.

Ameliyat öncesi vitamin D eksikliğinin düzeltilmesi, ameliyat sonrası kalsiyum düşüklüğü riskini azaltabilir.

Graves Hastalığında Ameliyat Nasıl Yapılır?

Ameliyat genel anestezi altında gerçekleştirilir.

Cerrah boynun ön kısmında yapılan küçük bir kesi ile tiroid bezine ulaşır ve bezin tamamını veya tamamına yakın kısmını çıkarır.

Ameliyat sırasında;

• Ses tellerini kontrol eden sinirler
• Paratiroid bezleri

özenle korunur.

Bazı hastalarda ameliyat sonrası kısa süreli dren kullanılabilir.

Çoğu hasta ameliyattan sonraki gün taburcu edilir.

Graves Hastalığında Ameliyat Sonrası

Ameliyat sonrası hastaların büyük çoğunluğu kısa sürede günlük yaşamına dönebilir.

İlk günlerde görülebilecek durumlar:

• Boğaz ağrısı
• Boyunda hafif hassasiyet
• Yutkunmada rahatsızlık
• Enerji azalması
• Boyun kaslarında sertlik

Bu şikâyetler genellikle birkaç gün içinde düzelir.

Graves Hastalığında Ameliyat Sonrası İlaç Kullanımı

Ameliyattan sonra:

• Antitiroid ilaçlar (Metimazol, PTU) bırakılır.
• Tiroid hormonu (Levotiroksin) başlanır.
• Gerektiğinde geçici süreyle kalsiyum ve D vitamini kullanılır.
• Beta bloker tedavisi doktor kontrolünde azaltılarak kesilebilir.

Tiroid hormonu tedavisi ömür boyu devam eder.

Graves Hastalığında Cerrahinin Olası Riskleri

Deneyimli merkezlerde komplikasyon oranı oldukça düşüktür.

Olası riskler şunlardır:

• Geçici veya kalıcı ses kısıklığı
• Ses incelmesi veya ses kalitesinde değişiklik
• Geçici kalsiyum düşüklüğü (hipokalsemi)
• Nadiren kalıcı paratiroid yetmezliği
• Kanama
• Enfeksiyon
• Ameliyat bölgesinde sıvı birikmesi (seroma)

Graves hastalarında tiroid bezinin kanlanması arttığı için ameliyat sonrası kanama riski diğer tiroid ameliyatlarına göre biraz daha yüksektir.

Graves Hastalığında Cerrahiye Alternatif Tedaviler

Cerrahi dışında uygulanabilecek tedavi seçenekleri şunlardır:

• Antitiroid ilaç tedavisi (Metimazol veya PTU)
• Radyoaktif iyot tedavisi

Hangi tedavinin uygun olduğu; hastanın yaşı, göz tutulumu, gebelik planı, tiroid bezinin büyüklüğü ve kişisel tercihleri dikkate alınarak belirlenir.

Graves Hastalığında Cerrahi Sonrası Yaşam

Başarılı bir ameliyat sonrasında hastaların büyük çoğunluğunda hipertiroidi tamamen düzelir.

Düzenli endokrinoloji kontrolleri ve uygun dozda tiroid hormonu kullanımı ile hastalar normal yaşamlarına sağlıklı bir şekilde devam edebilirler.

07Ameliyat Sonrası Süreç

Tiroid cerrahisi, günümüzde güvenle uygulanan ve hastaların büyük çoğunluğunun sorunsuz şekilde iyileştiği bir ameliyattır. Bununla birlikte, her cerrahi girişimde olduğu gibi ameliyat sonrasında karşılaşılması beklenen bazı normal belirtiler vardır.

Ameliyat sonrasında kesi bölgesinde hafif ağrı ve hassasiyet hissedebilirsiniz. Ayrıca ameliyat sırasında kullanılan solunum tüpüne bağlı olarak birkaç gün sürebilen boğaz ağrısı veya boğazda tahriş gelişebilir. Boynun ameliyat sırasında uzun süre belirli bir pozisyonda tutulmasına bağlı olarak ense ağrısı ve boyun kaslarında sertlik de görülebilir.

Birçok hasta boğazında bir şey takılmış hissi yaşayabilir veya sürekli boğazını temizleme ihtiyacı hissedebilir. Bu belirtiler ameliyat sonrası dönemin doğal bir parçasıdır ve çoğunlukla birkaç gün içinde kendiliğinden düzelir.

Boğaz ağrısını hafifletmek için şu yöntemlerden yararlanabilirsiniz:

• Buz parçacıkları emmek
• Soğuk içecekler tüketmek
• Boğaz pastilleri kullanmak
• Doktorunuzun önerdiği boğaz spreylerinden faydalanmak

İyileşme sürecinde aşırı öksürmekten ve sürekli boğaz temizlemekten kaçınmanız önerilir. Çünkü bu hareketler boyun bölgesindeki basıncı artırarak kanama riskini yükseltebilir.

Bazı hastalarda geçici ses kısıklığı veya yutma güçlüğü görülebilir. Bunun nedeni çoğunlukla ameliyat sırasında ses tellerini kontrol eden sinirin geçici olarak etkilenmesidir. Sinirde yalnızca hafif bir etkilenme varsa ses genellikle haftalar veya aylar içinde normale döner.

Çok nadir durumlarda sinirde kalıcı hasar gelişebilir. Bu durumda kalıcı ses kısıklığı oluşabilir ve özellikle uzun süre konuşurken veya hızlı konuşmaya çalışırken nefes darlığı hissedilebilir.

Sık Sorulan Sorular

Tiroid bezi nedir?

Tiroid bezi, boynun ön kısmında yer alan kelebek şeklinde bir endokrin organdır. Vücudun enerji üretimini, metabolizmasını, kalp hızını, vücut ısısını ve birçok organın normal çalışmasını düzenleyen tiroid hormonlarını üretir.

Ameliyattan sonra yemek yiyebilir ve sıvı tüketebilir miyim?

Evet.

Anestezinin etkisi tamamen geçtikten sonra beslenmeye kademeli olarak başlanır.

Genellikle sırasıyla;

• Önce berrak sıvılar
• Ardından normal sıvılar
• Son olarak katı gıdalar

tüketilmeye başlanır.

İlk günlerde özellikle yoğun kıvamlı içecekleri (milkshake, smoothie vb.) pipetle içmek önerilmez. Buna karşılık su, süt, meyve suyu veya benzeri ince kıvamlı içecekleri pipet kullanarak tüketebilirsiniz.

Bazı hastalarda birkaç gün boyunca;

• Hafif bulantı
• İştahsızlık

görülebilir. Bu dönemde ağır, yağlı ve kızartılmış yiyeceklerden kaçınmak daha konforlu bir iyileşme sağlar. İştahınız genellikle birkaç gün içinde normale döner.

Ameliyattan sonra ne kadar hareket edebilirim?

Ameliyatın ardından yürüyebilir ve günlük hafif aktivitelerinizi yapabilirsiniz.

Ancak ilk 2 hafta boyunca aşağıdakilerden kaçınmanız gerekir:

• 5 kilogramdan ağır yük kaldırmak
• Boynu aşırı sağa-sola çevirmek
• Boynu aşırı germek
• Koşmak
• İtme ve çekme gerektiren aktiviteler
• Ağır egzersiz yapmak
• Golf gibi geniş kol hareketleri gerektiren sporlar

Bu öneriler kesi yerinin sağlıklı iyileşmesine ve kanama riskinin azalmasına yardımcı olur.

Ameliyattan sonra araç kullanabilir miyim?

Ameliyat günü araç kullanmanız uygun değildir.

Çoğu cerrah, boynun rahat hareket edebildiğinden ve güvenli şekilde kör noktaları kontrol edebildiğinizden emin olmak için 3–5 gün araç kullanılmamasını önerir.

Araç kullanmaya başlamadan önce mutlaka doktorunuzun önerilerini dikkate alın.

İşe ne zaman dönebilirim?

Çoğu hasta ameliyattan 1–2 hafta sonra işine dönebilmektedir.

İşiniz;

• ağır fiziksel güç gerektiriyorsa,
• sürekli yük kaldırmayı içeriyorsa,
• yoğun efor gerektiriyorsa,

işe dönüş süreniz daha uzun olabilir. Bu konuda cerrahınızın önerileri doğrultusunda hareket etmelisiniz.

Ameliyat sonrası hangi durumlar acil müdahale gerektirir?

Kesi yerinde hafif şişlik ve morarma normaldir.

Ancak aşağıdaki belirtiler gelişirse vakit kaybetmeden en yakın acil servise başvurmalısınız:

• Boyunda hızla gelişen şişlik
• Boyunda gerginlik hissi
• Nefes almada güçlük
• Yutkunamama veya giderek artan yutma güçlüğü

Bu bulgular ameliyat sonrası kanamaya bağlı gelişebilecek boyun hematomunun belirtisi olabilir ve acil değerlendirme gerektirir.

Ameliyat Sonrası Düşük Kalsiyum (Hipokalsemi)

Paratiroid bezleri, tiroid bezinin hemen arkasında bulunan ve kandaki kalsiyum düzeyini düzenleyen küçük bezlerdir.

Tiroid ameliyatı sırasında bu bezlerin kan dolaşımı geçici olarak etkilenebilir ve buna bağlı olarak kandaki kalsiyum seviyesi düşebilir.

Çok nadir durumlarda paratiroid bezlerinin fonksiyon kaybı kalıcı olabilir.

Düşük kalsiyum belirtileri nelerdir?

Aşağıdaki belirtiler hipokalsemiyi düşündürebilir:

• Dudak çevresinde uyuşma
• Parmak uçlarında karıncalanma
• Ellerde uyuşma
• El, yüz veya bacak kaslarında kasılmalar
• Kas krampları

Bu belirtilerden herhangi biri ortaya çıkarsa cerrahınızla hemen iletişime geçmelisiniz.

Doktorunuz gerekli görürse;

• Kalsiyum desteği
• D vitamini tedavisi

başlayabilir.

Çoğu hastada paratiroid bezleri birkaç hafta veya birkaç ay içinde yeniden normal çalışmaya başlar. Çok az sayıda hastada ise uzun süreli kalsiyum ve D vitamini tedavisi gerekebilir.

Tiroid Hormonu Tedavisi

Ameliyattan yaklaşık 6 hafta sonra doktorunuz tiroid hormon düzeyinizi değerlendirmek için kan testi isteyecektir.

Tiroid bezinin tamamen çıkarıldığı hastalarda yaşam boyu tiroid hormonu (levotiroksin) kullanılması gerekir.

İlacın en iyi şekilde emilebilmesi için şu kurallara dikkat edilmelidir:

• İlacı aç karnına alın.
• Bir bardak su ile yutun.
• İlacı aldıktan sonra en az 1 saat hiçbir şey yemeyin ve içmeyin.
• Siyah kahve dahil hiçbir içecek tüketmeyin.
• Alternatif olarak ilacı gece yatmadan önce de alabilirsiniz.
• Kalsiyum preparatları, demir ilaçları, lif takviyeleri ve multivitaminleri tiroid ilacından en az 4 saat sonra kullanın.

Bu önerilere uyulması, ilacın bağırsaklardan yeterli miktarda emilmesini sağlayarak tedavinin etkinliğini artırır.

08Kesi Bakımı ve Yara İzi

Tiroid Ameliyatı Sonrası Cerrahi Kesi Bakımı

Tiroid ameliyatı sonrasında boynun ön kısmında bir cerrahi kesi bulunacaktır. Bu kesi, sağlıklı iyileşmenin sağlanması ve estetik açıdan en iyi sonucun elde edilmesi için özel bakım gerektirir. Cerrahınızın önerilerine uymanız, yara iyileşmesini hızlandırırken enfeksiyon ve istenmeyen iz oluşumu riskini de azaltacaktır.

Kesi Bakımı Hakkında Sık Sorulan Sorular

Ameliyat kesisi nerede olacaktır?

Cerrahi kesi, boynun ön yüzünde yer alır.

Deneyimli cerrahlar, mümkün olduğunca kesiyi boyundaki doğal cilt kıvrımlarından birine yerleştirmeye çalışırlar. Böylece yara iyileştikçe oluşan iz doğal boyun çizgileri içerisinde kamufle olur ve zamanla daha az fark edilir hale gelir.

Kesi ne kadar büyük olacaktır?

Kesi uzunluğu;

• Tiroid bezinin büyüklüğüne,
• Hastalığın yaygınlığına,
• Yapılacak ameliyatın kapsamına

göre değişiklik gösterir.

Genellikle kesi uzunluğu 4–8 cm (yaklaşık 1,5–3 inç) arasındadır.

Cerrahınız ameliyat öncesinde kesi uzunluğu hakkında size bilgi verecektir.

Ameliyat sonrası pansuman veya dikişler alınacak mı?

Bu durum kullanılan cerrahi tekniğe göre değişebilir.

Ameliyat sonrasında;

• Boynunuzda basınç sağlayan gazlı bez pansuman bulunabilir.
• Doktorunuz pansumanın ne zaman çıkarılacağını size bildirecektir.

Dikişler ise iki şekilde olabilir:

Alınması gereken dikişler

• Genellikle ameliyattan 5–7 gün sonra alınırlar.

Kendiliğinden eriyen dikişler

• Alınmalarına gerek yoktur.
• Bu durumda kesi genellikle cilt yapıştırıcısı veya Steri-Strip® adı verilen ince bantlarla kapatılmış olur.

Ameliyat sonrası dren takılacak mı?

Bazı hastalarda ameliyat bölgesinde sıvı birikimini önlemek amacıyla ince bir dren yerleştirilebilir.

Çoğu zaman dren;

• ameliyattan yaklaşık 24 saat sonra
• doktorunuz tarafından çıkarılır.

Ameliyattan sonra duş alabilir miyim?

Evet.

Genellikle;

• ameliyatın ertesi günü,
• veya varsa pansuman çıkarıldıktan sonra

duş alabilirsiniz.

Duş sırasında dikkat edilmesi gerekenler:

• Kesi bölgesi ıslanabilir.
• Ancak kesi üzerine uzun süre su tutulmamalıdır.
• Bölge sert şekilde ovalanmamalıdır.
• Duş sonrası kesi bölgesi yumuşak bir havluyla tampon yapılarak kurulanmalıdır.

En az 2 hafta boyunca veya cerrahınız izin verene kadar;

• havuza girmeyin,
• denize girmeyin,
• küvette uzun süre su içinde kalmayın.

Ameliyattan sonra belirgin bir iz kalacak mı?

Her cerrahi girişim sonrasında belirli ölçüde iz kalması doğaldır.

Ancak yara izleri zaman içerisinde önemli ölçüde değişir.

İyileşme süreci yaklaşık 12–18 ay devam eder.

Bu süreç boyunca yara izi;

• ilk aylarda pembe veya kırmızı olabilir,
• hafif kabarık görünebilir,
• daha sonra giderek yumuşar,
• düzleşir,
• rengi açılır ve daha az fark edilir hale gelir.

Bazı kişilerde;

• hipertrofik (kalın) skar
• veya keloid (aşırı yara izi)

gelişebilir.

Bunun oluşumunda;

• genetik yatkınlık,
• yaranın bulunduğu bölge,
• cilt tipi,
• yara üzerindeki gerilim

önemli rol oynar.

Yara İzinin Daha Güzel İyileşmesi İçin Neler Yapabilirsiniz?

Yara izinin görünümünü iyileştirmede en önemli üç unsur şunlardır:

• Sabır
• Güneşten korunma
• Düzenli masaj

1. Sabırlı olun

Yara izleri doğal olarak zaman içerisinde düzelir.

En belirgin iyileşme ilk 12–18 ay içerisinde gerçekleşir.

Bu nedenle erken dönemde izin görünümü sizi endişelendirmemelidir.

2. Güneşten koruyun

Yara izinin güneşe maruz kalması;

• uzun süre kırmızı kalmasına,
• daha belirgin görünmesine,
• kalıcı renk değişikliklerine

neden olabilir.

Bu nedenle özellikle yeni yara izleri mutlaka güneşten korunmalıdır.

Tercihen;

• Çinko oksit (Zinc Oxide)
• Titanyum dioksit (Titanium Dioxide)

içeren fiziksel güneş koruyucular kullanılmalıdır.

Bu ürünler;

• ultraviyole ışınlarını fiziksel olarak engeller,
• hassas yara dokusunu daha az tahriş eder.

3. Yara masajı yapın

Nazik yara masajı;

• yara dokusunun yumuşamasına,
• düzleşmesine,
• daha estetik görünmesine

yardımcı olabilir.

Masaj sırasında;

• E vitamini yağı,
• kakao yağı,
• nemlendirici krem,
• skar kremleri

kullanabilirsiniz.

Ancak mevcut bilimsel veriler, bu ürünlerin tek başına yara izini belirgin şekilde azalttığını göstermemektedir. Faydanın büyük kısmının masajın oluşturduğu mekanik etkiye bağlı olduğu düşünülmektedir.

En az 2 ay boyunca, günde bir kez düzenli masaj yapılması önerilir.

Masaja ne zaman başlanmalıdır?

Genellikle;

• ameliyattan yaklaşık 2 hafta sonra

başlanabilir.

Masaja başlamadan önce;

• dikişlerin alınmış olması,
• Steri-Strip bantlarının çıkarılmış olması,
• yaranın tamamen kapanmış olması

gerekir.

Masaj nasıl yapılmalıdır?

Masaj için;

• Parmağınıza az miktarda nemlendirici veya skar kremi alın.
• Yara izi boyunca küçük dairesel hareketlerle uygulayın.
• İz boyunca hafif ancak sürekli basınç uygulayın.
• İlk günlerde hassasiyet normaldir.
• Zamanla basınç miktarını yavaş yavaş artırabilirsiniz.

Yara İzini Azaltmak İçin Başka Hangi Tedaviler Kullanılabilir?

Her yara izi için gerekli olmasa da bazı durumlarda ek tedaviler önerilebilir.

Silikon ürünleri

Silikon bazlı ürünler, hipertrofik yara izlerinin tedavisinde etkinliği en iyi gösterilmiş yöntemlerden biridir.

Düzenli kullanım;

• yara izinin düzleşmesini,
• kızarıklığın azalmasını,
• daha hızlı olgunlaşmasını

sağlayabilir.

Kullanılabilecek ürünler:

Silikon tabakalar ve silikon bantlar

• Gün boyunca yara üzerine uygulanır.
• İzin boyutuna göre kesilebilir.
• Genellikle 3–4 ay boyunca düzenli kullanılır.

Silikon jel

Boyun bölgesi için pratik bir alternatiftir.

Genellikle;

• günde iki kez
• 3–4 ay

uygulanması önerilir.

Kızarıklık devam ediyorsa kullanım süresi uzatılabilir.

Lazer tedavisi

12–18 ay geçmesine rağmen;

• kırmızı,
• kabarık

kalan yara izlerinde lazer tedavisi düşünülebilir.

Damar hedefli lazerler;

• yara izinin rengini açabilir,
• dokunun yumuşamasını sağlayabilir.

Lazer sonrasında geçici morarma görülebilir ve bu durum çoğunlukla 2–3 hafta içinde düzelir.

En iyi sonuç için birden fazla seans gerekebilir.

Steroid enjeksiyonları

Kalın (hipertrofik) veya keloid yara izlerinde doktorunuz yara içine triamsinolon (Kenalog®) enjeksiyonu önerebilir.

Bu tedavi;

• yara dokusunu yumuşatabilir,
• kabarıklığı azaltabilir,
• keloid gelişimini kontrol altına almaya yardımcı olabilir.

Steroidin etkisi yavaş geliştiğinden enjeksiyonlar genellikle 4–6 hafta aralıklarla uygulanır ve çoğu hastada birden fazla seans gerekebilir.

Özet

Tiroid ameliyatı sonrası kesi bakımı, hem yara iyileşmesini hızlandırmak hem de estetik açıdan en iyi sonuca ulaşmak için önemlidir. Cerrahınızın bakım önerilerine uymanız, güneşten korunmanız, uygun zamanda yara masajına başlamanız ve gerektiğinde silikon ürünleri gibi destekleyici tedavilerden yararlanmanız, yara izinin daha düzgün iyileşmesine katkı sağlayacaktır. Yara yerinde kızarıklık, kötü kokulu akıntı, artan ağrı, ateş veya beklenmeyen şişlik gelişmesi durumunda ise vakit kaybetmeden doktorunuza başvurmanız gerekir.

09Tiroid Hormon Tedavisi

Tiroid hormonu iki temel durumda kullanılır:

• Yeterince çalışmayan veya cerrahi olarak çıkarılmış bir tiroid bezinin görevini yerine koymak amacıyla (replasman tedavisi).
• Tiroid dokusunun yeniden büyümesini önlemek amacıyla (supresyon tedavisi). Supresyon tedavisi özellikle tiroid kanseri hastalarında, hastalığın tekrarlamasını veya ilerlemesini önlemek için uygulanır.

Tanım, Tedavi ve Uygulama

Tiroid Hormon Replasman Tedavisi

Birçok kişide tiroid bezi, vücudun ihtiyaç duyduğu kadar tiroid hormonu üretemez. Bu duruma hipotiroidi denir ve en sık nedeni Hashimoto tiroiditi nedeniyle gelişen tiroid bezinin yetersiz çalışmasıdır.

Hipotiroidinin diğer nedenleri şunlardır:

• Tiroid bezinin cerrahi olarak çıkarılması
• Radyasyon tedavisi sonucu tiroid bezinin hasarlanması
• Hipofiz bezinin yeterince çalışmaması

Hipotiroidi, tiroid hormonu replasman tedavisinin en yaygın nedenidir.

Tiroid hormonu, vücuttaki tüm hücrelerin sağlıklı çalışması için gereklidir. Tiroid hormonu kullanımı, diğer ilaçlardan farklıdır; çünkü amacı eksik olan doğal hormonu yerine koymaktır.

Tedavinin amacı, normal tiroid fonksiyonlarını mümkün olduğunca taklit etmektir.

En sık kullanılan ilaç levotiroksin olup, vücudun doğal olarak ürettiği tiroksin (T4) hormonu ile biyolojik olarak aynıdır. Levotiroksin;

• Tablet,
• Jel kapsül,
• Sıvı form

şeklinde kullanılabilir.

Tiroid hormonu tedavisindeki temel güvenlik sorunu ilacın gereğinden fazla veya yetersiz dozda kullanılmasıdır. Bu nedenle doktorunuz tiroid fonksiyon testlerinizi düzenli olarak takip ederek hormon düzeylerinizi hedef aralıkta tutacaktır.

Tiroid Hormonu Dozu Nasıl Belirlenir?

Tedaviye başlanırken kullanılacak ilk doz aşağıdaki faktörler dikkate alınarak belirlenir:

• Vücut ağırlığı
• Yaş
• Eşlik eden hastalıklar

Tedavi süresince dozun zaman zaman ayarlanması gerekebilir. Bunun için doktorunuz;

• Fizik muayene yapacak,
• Özellikle TSH düzeyini düzenli olarak kontrol edecektir.

Piyasada farklı marka levotiroksin preparatları bulunmaktadır. Hepsi aynı etken maddeyi (levotiroksin, T4) içerse de yardımcı maddeleri farklı olabilir.

Bu nedenle mümkün olduğunca;

• Aynı markayı,
• Ya da aynı jenerik üreticiyi

kullanmaya devam etmeniz önerilir.

Eğer marka veya üretici değişirse doktorunuza bilgi vermelisiniz. Böylece gerekirse TSH düzeyiniz tekrar değerlendirilerek doz ayarlaması yapılabilir.

Tiroid Hormonu Nasıl Kullanılmalıdır?

Levotiroksin vücutta uzun süre kaldığından günde bir kez kullanılması yeterlidir.

Hipotiroidi tedavisindeki amaç, tiroid fonksiyonlarını sağlıklı bireylerle aynı düzeyde tutmaktır. Bunun göstergesi TSH düzeyinin normal aralıkta olmasıdır.

İlacın en uygun kullanım zamanı;

• Sabah uyanınca,
• Aç karnına,
• Bir bardak su ile alınmasıdır.

Bunun nedeni, mide içeriğinin ilacın emilimini azaltabilmesidir.

Başka ilaçlar kullanıyorsanız, bunların levotiroksin ile birlikte nasıl kullanılacağı konusunda doktorunuza danışmalısınız.

Alternatif olarak levotiroksin yatmadan önce de alınabilir. Böylece yiyecek ve diğer ilaçlarla etkileşim riski azalabilir.

En önemli nokta ise ilacı her gün aynı şekilde ve aynı saatte kullanmaktır.

Doktorunuza danışmadan tedavinizi bırakmayınız.

Tiroid hastalıklarının çoğu kalıcı olduğundan hastaların büyük kısmı yaşam boyu tiroid hormonu kullanır.

Kendinizi iyi hissetseniz bile en az yılda bir kez TSH ve tiroid hormon düzeyleriniz kontrol edilmelidir.

Bir Dozu Unutursam Ne Yapmalıyım?

Bir dozu unutursanız;

• Hatırladığınız anda alabilirsiniz.
• Ertesi gün normal dozunuza ek olarak unutulan dozu birlikte almanız (çift doz) da güvenlidir.

Ancak iki veya daha fazla dozu kaçırdıysanız mutlaka doktorunuzla iletişime geçiniz.

Tiroid Hormonu Diğer İlaçlarla Etkileşir mi?

Bazı ilaçlar levotiroksin ihtiyacını artırabilir veya azaltabilir.

Bunlar arasında:

• Doğum kontrol hapları
• Östrojen
• Testosteron
• Amiodaron
• Fenitoin
• Karbamazepin
• Lityum

bulunmaktadır.

Bazı ilaç ve besin destekleri ise levotiroksinin bağırsaklardan emilimini azaltabilir.

Bunlar:

• Demir preparatları
• Kalsiyum preparatları
• Soya ürünleri
• Bazı antiasitler
• Bazı kolesterol düşürücü ilaçlar

olarak sayılabilir.

Ayrıca biyotin içeren vitamin ve takviyeler tiroid fonksiyon testlerini yanlış etkileyebilir. Bu nedenle biyotin içeren ürünlerin, kan testi yapılmadan 2–3 gün önce bırakılması önerilir.

Gebelikte Tiroid Hormonu Kullanılabilir mi?

Evet.

Tiroid hormonu vücudun doğal olarak ürettiği bir hormon olduğundan gebelikte güvenle kullanılabilir.

Hatta gebelik sırasında normal tiroid fonksiyonlarının korunması bebeğin sağlıklı gelişimi açısından son derece önemlidir.

Gebelik oluştuğu öğrenildiğinde;

• Levotiroksin dozu genellikle %20–30 artırılmalıdır.
• Bunun pratik bir yolu, haftada iki gün normal dozun iki katını almaktır.
• Ardından en kısa sürede doktorunuza başvurmanız gerekir.

Gebelik boyunca tiroid fonksiyon testleri;

• Genellikle her trimesterde,
• Özellikle gebeliğin ilk yarısında ise daha sık aralıklarla

kontrol edilir.

"Doğal" Tiroid Hormonu Preparatları Hakkında Ne Bilinmelidir?

Geçmişte domuz veya sığır tiroid bezlerinden elde edilen kurutulmuş tiroid ekstraktları yaygın olarak kullanılıyordu.

Günümüzde bunlar;

• Besin takviyesi,
• Ya da reçeteli ilaç

olarak satılmaktadır.

Örnekleri:

• Armour®
• NatureThroid®
• NP Thyroid®

Bu preparatlar, saflaştırılmış levotiroksinden farklı olarak yalnızca T4 değil, T3 ve tiroid dokusuna ait başka proteinleri de içerir.

Ancak;

• Hayvanlardaki T4/T3 oranı insanlardan farklıdır.
• Her üretim serisinde hormon miktarı değişebilir.
• Bu nedenle kandaki hormon düzeylerinin stabil tutulması daha güçtür.
• Tabletlerin hazırlanmasında çeşitli bağlayıcı maddeler kullanıldığından tamamen "doğal" değildir.

Ayrıca gebelikte önerilmez; çünkü içerdiği T3 hormonu fetüse yeterli miktarda geçmez.

Bu nedenlerle günümüzde kurutulmuş hayvan tiroidi preparatları, levotiroksine göre çok daha seyrek kullanılmaktadır.

10Radyoaktif İyot Tedavisi

Tiroid Bezi ve İyot

Tiroid bezindeki hücreler iyodu aktif olarak alır ve depolar. İyot, tiroid hormonlarının sentezi için gerekli temel elementlerden biridir. Tiroid hücrelerinin iyodu seçici olarak tutması sayesinde radyoaktif iyot (RAİ) hem tiroid hastalıklarının tanısında hem de tedavisinde kullanılabilir.

Radyoaktif İyot (RAİ) Nedir?

İyodun, tiroid hastalıklarında kullanılan iki temel radyoaktif formu bulunmaktadır:

• İyot-123 (I-123): Tiroid hücrelerine zarar vermez ve tanısal amaçla kullanılır.
• İyot-131 (I-131): Tiroid hücrelerini tahrip edebilir ve tedavi amacıyla kullanılır.

Her iki radyoaktif iyot formu da ağız yoluyla alınan tablet veya sıvı şeklinde uygulanır.

Deniz ürünlerine veya bilgisayarlı tomografi (BT) kontrast maddesine karşı alerjisi olan kişilerde de radyoaktif iyot güvenle kullanılabilir.

Tanısal Amaçlı Radyoaktif İyot Kullanımı

İyot-123 (I-123)

I-123, hücrelere zarar vermediği için tiroid hastalıklarının değerlendirilmesinde en sık kullanılan radyoaktif iyot formudur.

Tiroid Uptake ve Sintigrafisi

I-123 kullanılarak;

• Tiroid iyot tutulum testi (uptake)
• Tiroid sintigrafisi

yapılabilir.

İşlem şu şekilde gerçekleştirilir:

• İlk gün I-123 alınır.
• Ertesi gün sintigrafi çekilir.
• Vücut dışından özel bir gama kamera ile radyoaktivite ölçülür.

Bu inceleme sayesinde;

• Tiroid bezinin çalışma düzeyi,
• İyot tutulum kapasitesi,
• Tiroid bezinin yerleşimi

değerlendirilebilir.

I-123 uygulandıktan sonra özel radyasyon önlemleri alınmasına gerek yoktur.

Nadiren I-131 ile de görüntüleme yapılabilir; ancak olası yan etkileri nedeniyle günümüzde çok daha seyrek tercih edilmektedir.

Tedavi Amaçlı Radyoaktif İyot Kullanımı

İyot-131 (I-131)

I-131;

• Hipertiroidi tedavisinde
• Tiroid kanseri tedavisinde

kullanılır.

Hipertiroidide Radyoaktif İyot Tedavisi

Hipertiroidi tedavisinde düşük doz I-131 uygulanarak aşırı çalışan tiroid dokusu tahrip edilir.

Başlıca kullanım alanları:

• Graves hastalığı
• Toksik (sıcak) tiroid nodülü

Tedavi sonrasında;

• Çevrenizdeki kişileri radyasyondan korumak amacıyla belirli radyasyon güvenliği kurallarına uymanız istenir.
• Boyunda hafif ağrı gelişebilir. Bu durum aspirin, ibuprofen veya parasetamol ile kontrol altına alınabilir.
• Tedavinin tam etkisinin ortaya çıkması birkaç ay sürebilir.
• Zamanla hipotiroidi gelişebilir ve levotiroksin tedavisine başlanması gerekebilir.

Tiroid Kanserinde Radyoaktif İyot Tedavisi

Tiroid kanseri nedeniyle ameliyat olmuş hastalarda daha yüksek dozlarda I-131 uygulanır.

Amaç;

• Cerrahi sonrasında geride kalmış olabilecek normal tiroid dokusunu,
• Mikroskobik kanser hücrelerini

ortadan kaldırmaktır.

Tedavi öncesinde doktorunuz;

• Düşük iyotlu diyet uygulamanızı isteyebilir.
• Tedavinin etkili olabilmesi için TSH düzeyinizin yüksek olmasını sağlayacaktır.

TSH düzeyi;

• Levotiroksinin geçici olarak kesilmesi veya
• Rekombinant TSH enjeksiyonları

ile yükseltilebilir.

Tedavi sonrasında çevrenizdekileri radyasyondan korumak amacıyla belirli süre radyasyon güvenliği kurallarına uymanız gerekir.

Bazı ülkelerde veya bölgelerde uygulanan doza bağlı olarak kısa süre hastanede izole şekilde kalmanız gerekebilir.

I-131 Tedavisinden Sonra Radyasyon Güvenliği

I-131 tedavisi genel olarak güvenli olsa da radyoaktif madde içerdiğinden çevredeki kişilerin gereksiz radyasyona maruz kalmasını önlemek önemlidir.

Özellikle;

• Gebeler
• Bebekler
• Küçük çocuklar

korunmalıdır.

Unutulmamalıdır ki;

İnsanlardan uzaklaştıkça maruz kaldıkları radyasyon miktarı azalır.

Tedaviden sonraki günlerde seyahat etmeniz gerekiyorsa doktorunuzdan tedavi aldığınızı belirten resmi bir yazı almanız önerilir.

Çünkü;

• Havalimanları
• Bazı kamu binaları

çok düşük düzeyde radyasyonu bile algılayabilen dedektörlerle donatılmıştır.

I-131 Tedavisinin Uzun Dönem Riskleri

Genel olarak radyoaktif iyot tedavisi güvenli ve etkili bir tedavi yöntemidir.

Bununla birlikte bazı olası uzun dönem etkiler bildirilmiştir.

Hipertiroidi nedeniyle tedavi edilen hastalarda

• Hipotiroidi gelişebilir.
• Bu durum levotiroksin tedavisi ile kontrol edilir.

Bazı çalışmalarda;

• Tiroid kanseri gelişme riskinde hafif artış

bildirilmiştir.

Tiroid kanseri nedeniyle tedavi edilen hastalarda

Bazı çalışmalarda;

• İkincil kanser gelişme riskinde hafif artış

olabileceği bildirilmiştir.

Ayrıca aşağıdaki yan etkiler görülebilir:

• Tat alma duyusunda azalma
• Boğaz ağrısı
• Göz kuruluğu
• Ağız kuruluğu

Kadın Hastalarda Özel Durumlar

Gebelik ve emzirme döneminde hem I-123 hem de I-131 kesinlikle kullanılmamalıdır.

Bu uygulama;

• Fetüsün radyasyona maruz kalmasını,
• Gelişmekte olan tiroid bezinin zarar görmesini

önlemek amacıyla yapılır.

Emzirme

Meme dokusunun radyasyondan korunabilmesi için;

• Emzirme, I-131 tedavisinden en az 6 hafta önce tamamen bırakılmalıdır.
• Tedavi sonrasında aynı bebeği tekrar emzirmeye başlanmamalıdır.
• Gelecekteki gebeliklerde emzirme güvenlidir.

Gebelik Planlaması

I-131 tedavisi sonrasında gebelik;

en az 6–12 ay ertelenmelidir.

Erkek Hastalarda Özel Durumlar

Tiroid kanseri nedeniyle I-131 tedavisi alan erkeklerde;

• Sperm sayısında azalma
• Yaklaşık iki yıl sürebilen geçici infertilite

görülebilir.

Birden fazla doz radyoaktif iyot tedavisi alması beklenen hastalarda sperm dondurma (sperm bankacılığı) seçeneği değerlendirilebilir.

Radyasyon Güvenliği Önlemleri

I-131 tedavisi sonrasında hastalara, çevrelerindeki kişilerin radyasyona maruz kalmasını azaltmak amacıyla bazı güvenlik önlemleri önerilir.

Bu önlemlerin uygulanma süresi;

• Tedavinin hipertiroidi veya tiroid kanseri nedeniyle yapılmasına,
• Verilen I-131 dozuna,
• Hastaya ait diğer klinik özelliklere

göre değişebilir.

Genellikle radyasyon güvenliği önlemleri 3 gün ile 2 hafta arasında uygulanır.

Uymanız gereken sürenin ne kadar olacağını mutlaka tedavinizi planlayan hekimden öğreniniz.